สรุปสำคัญ: จีนกำลังจะเปลี่ยนกติกาอุตสาหกรรมแผงโซลาร์ครั้งใหญ่ — กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ (MIIT) เปิดรับฟังความเห็นร่างมาตรฐานจัดเกรดโมดูล PV 3 ระดับ (≥80/60-79/<60 คะแนน) โดยใช้ 3 มิติ: ความน่าเชื่อถือ ประสิทธิภาพ และคุณลักษณะสีเขียว ขณะเดียวกัน ประเทศไทยก็เร่งออกประกาศให้ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 เป็นมาตรฐานบังคับ ภายในเดือนกันยายน 2569นี้ — แผงโซลาร์เซลล์ทุกชิ้นที่ผลิต นำเข้า หรือวางจำหน่ายในไทยต้องผ่านการรับรองจาก สมอ. ทั้งสองเรื่องนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้ผลิต ผู้นำเข้า และผู้ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ในไทย
- 1. ภาพรวม: เกิดอะไรขึ้นในอุตสาหกรรมแผงโซลาร์?
- 2. จีนเสนอระบบจัดเกรดโมดูล PV 3 ระดับ อย่างไร?
- 3. เกณฑ์ประสิทธิภาพแต่ละเทคโนโลยี (TOPCon, HJT, BC)
- 4. ผลกระทบต่ออุตสาหกรรมจีน: ใครอยู่ ใครไป?
- 5. ฝั่งไทย: มอก. 61730 เล่ม 2-2567 จะบังคับใช้ ก.ย. นี้
- 6. ผลกระทบต่อผู้ผลิต-นำเข้าไทย & สิ่งที่ต้องเตรียมตัว
- 7. แหล่งข้อมูลอ้างอิง
1. ภาพรวม: เกิดอะไรขึ้นในอุตสาหกรรมแผงโซลาร์?
ตลาดแผงโซลาร์เซลล์โลกกำลังเผชิญสองคลื่นใหญ่พร้อมกันในช่วงกลางปี 2569:
- ฝั่งจีน (ผู้ผลิตรายใหญ่ของโลก): กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ (MIIT) เปิดรับฟังความเห็นร่างมาตรฐานจัดเกรดโมดูล PV เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 — เป็นความพยายามครั้งแรกของจีนที่จะจัดระดับคุณภาพแผงเซลล์แสงอาทิตย์อย่างเป็นระบบ แทนการใช้เกณฑ์ “ผ่าน/ไม่ผ่าน” แบบเดิม
- ฝั่งไทย (ผู้นำเข้า): สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) เตรียมออกประกาศให้ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 เป็นมาตรฐานบังคับ ภายในเดือนกันยายน 2569 — แผงโซลาร์เซลล์ทุกชิ้นที่ผลิต นำเข้า หรือจำหน่ายในไทยต้องได้รับการรับรอง
2. จีนเสนอระบบจัดเกรดโมดูล PV 3 ระดับ อย่างไร?
ตามรายงานของ pv magazine เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 MIIT ได้เปิดให้ประชาชนแสดงความเห็นต่อร่างมาตรฐานอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ 6 ฉบับสำหรับการจำแนกและจัดเกรดผลิตภัณฑ์ PV โดยมีหลักการสำคัญดังนี้
2.1 เกณฑ์การประเมิน 3 มิติ
| มิติการประเมิน | สิ่งที่วัด | ตัวอย่ายตัวชี้วัด |
|---|---|---|
| ความน่าเชื่อถือ (Reliability) | ความทนทานต่อสภาพแวดล้อมและการใช้งานจริง | Thermal cycling, Damp heat, Damp-freeze, Mechanical load, Snow load, Hail, PID, ทราย/ฝุ่น, สภาพทะเล, UV aging, Coupled-stress |
| ประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้า (Power-generation performance) | ประสิทธิภาพของเซลล์และค่า bifaciality | เกณฑ์ประสิทธิภาพแยกตามเทคโนโลยี (TOPCon, HJT, BC) |
| คุณลักษณะสีเขียว (Green attributes) | ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตลอดวงจรชีวิต | พลังงานที่ใช้ในการผลิต, ค่าคาร์บอน, รอยเท้าคาร์บอน, การรีไซเคิล |
2.2 ระดับเกรด: 3 ระดับ ตามคะแนนรวม
| เกรด | ช่วงคะแนน | ความหมาย |
|---|---|---|
| เกรด 1 (Grade 1) | ≥ 80 คะแนน | คุณภาพสูง — ผ่านเกณฑ์ทั้ง 3 มิติ |
| เกรด 2 (Grade 2) | 60-79 คะแนน | คุณภาพปานกลาง |
| เกรด 3 (Grade 3) | < 60 คะแนน | คุณภาพต่ำ — เสี่ยงถูกตัดออกจากการจัดซื้อภาครัฐ |
จุดสำคัญ: เกณฑ์ความน่าเชื่อถือไม่ได้ใช้แบบเดียวกันหมด — ร่างมาตรฐานอนุญาตให้มีชุดทดสอบเฉพาะตามสภาพภูมิอากาศและการใช้งาน เช่น ชุดสำหรับทะเล ทะเลทราย หรือพื้นที่หิมะตกหนัก ซึ่งต่างจาก IEC 61215/61730 ที่ใช้เกณฑ์พื้นฐานเดียวกันทั่วโลก
3. เกณฑ์ประสิทธิภาพแต่ละเทคโนโลยี (TOPCon, HJT, BC)
เกณฑ์ชั้น A+ และเกณฑ์ขั้นต่ำสำหรับเทคโนโลยี n-type หลัก 3 ตระกูล ตามการประมาณการของ Huatai Securities:
| เทคโนโลยี | เกณฑ์ A+ (เกรด 1) | เกณฑ์ขั้นต่ำ | ความหมาย |
|---|---|---|---|
| TOPCon | 25.0% | 23.4% | เทคโนโลยีหลักของอุตสาหกรรม — เสี่ยงมากที่สุด |
| HJT (Heterojunction) | 24.8% | 23.5% | กำลังการผลิตน้อยกว่า แต่ค่าใช้จ่ายสูง |
| BC (Back-Contact) | 25.2% | 23.9% | เทคโนโลยีใหม่ — ไม่ได้รับผลกระทบ |
4. ผลกระทบต่ออุตสาหกรรมจีน: ใครอยู่ ใครไป?
นี่คือมาตรการที่ไม่ใช่กฎหมายบังคับ แต่จะส่งผลผ่านกลไกตลาด — โดยเฉพาะ:
- การจัดซื้อจัดจ้างของรัฐวิสาหกิจจีน (state-owned enterprise tenders)
- โครงการภาครัฐที่ใช้เงินอุดหนุน
- การประเมินสินเชื่อจากสถาบันการเงิน
- เบี้ยประกันภัย
- การแบ่งกลุ่มสินค้าตามแบรนด์
4.1 ผลประมาณการโดย Huatai Securities
| สถานการณ์ | กำลังการผลิตที่เสี่ยง (TOPCon) | กำลังการผลิตที่เสี่ยง (HJT) | รวม | % ของอุตสาหกรรม |
|---|---|---|---|---|
| Baseline (ตามประสิทธิภาพปัจจุบัน) | 317.5 GW | 10.2 GW | ~327.6 GW | ~33% (1 ใน 3) |
| Optimistic (อัปเกรดเทคโนโลยี) | 143.4 GW | 10.2 GW | ~153.6 GW | ~15% |
บริษัทวิจัยยังประเมินว่า หากระบบนี้ถูกนำไปใช้ในการจัดซื้อและการประเมินสินเชื่อจริง จะถูกขยายผลไปยัง upstream เช่น เซลล์ เวเฟอร์ และ polysilicon — ทำให้แรงกดดันต่อกำลังการผลิตเก่าเพิ่มขึ้นตลอดห่วงโซ่คุณค่า
5. ฝั่งไทย: มอก. 61730 เล่ม 2-2567 จะบังคับใช้ ก.ย. นี้
เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2569 นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เปิดเผยความคืบหน้าเกี่ยวกับการออกมาตรฐานบังคับแผงโซลาร์เซลล์ในประเทศไทย โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้
- คณะกรรมการมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (กมอ.) มีมติเห็นชอบ มอก. 61730 เล่ม 2-2567 สำหรับแผงโซลาร์เซลล์แล้ว เมื่อเดือนพฤษภาคม 2569
- สมอ. เตรียมออกประกาศให้เป็น “สินค้าควบคุม” คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ทางกฎหมายอย่างเป็นทางการภายในเดือนกันยายน 2569
- เมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้ แผงโซลาร์เซลล์ที่ผลิต นำเข้า หรือวางจำหน่ายในประเทศไทยทุกชิ้น จะต้องผ่านการทดสอบและได้รับการรับรอง มอก. 61730 เล่ม 2-2567 จาก สมอ. เพื่อการันตีว่าผลิตภัณฑ์มีคุณภาพ มีมาตรฐาน และมีความปลอดภัยสูง ไม่เสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย หรืออันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน
5.1 มาตรฐานเพิ่มเติมที่กำลังจะตามมา
นอกจาก มอก. 61730 เล่ม 2-2567 แล้ว กระทรวงอุตสาหกรรมยังอยู่ระหว่างผลักดันมาตรฐานอีก 4 ฉบับ ให้เป็นสินค้าควบคุม และอีก 2 ฉบับเป็นมาตรฐานใหม่
| ประเภท | มาตรฐาน | สถานะ |
|---|---|---|
| สินค้าควบคุม (4 ฉบับ) | เครื่องตัดวงจรสำหรับไฟฟ้ากระแสตรง (DC Breaker) | เสนอ กมอ. พิจารณา |
| ฟิวส์สำหรับระบบพลังงานเซลล์แสงอาทิตย์ | เสนอ กมอ. พิจารณา | |
| สายไฟฟ้าสำหรับระบบเซลล์แสงอาทิตย์ | เสนอ กมอ. พิจารณา | |
| แบตเตอรี่ลิเทียมสำหรับระบบกักเก็บพลังงานไฟฟ้า (BESS) | เสนอ กมอ. พิจารณา | |
| มาตรฐานใหม่ (2 ฉบับ) | ตู้รวมสายไฟเซลล์แสงอาทิตย์ (Combiner Box) | เสนอ กมอ. ภายใน ก.ย. 69 |
| ขั้วต่อสายไฟ DC (MC4 Connector) | เสนอ กมอ. ภายใน ก.ย. 69 |
6. ผลกระทบต่อผู้ผลิต-นำเข้าไทย & สิ่งที่ต้องเตรียมตัว
6.1 สำหรับผู้ผลิตและผู้นำเข้า
- ต้นทุนการปฏิบัติตามกฎระเบียบสูงขึ้น — การขอใบรับรอง มอก. จาก สมอ. ต้องใช้เวลาและค่าใช้จ่ายในการทดสอบ
- แผงเกรดต่ำจะถูกคัดออกจากตลาดไทย — ยิ่งเมื่อรวมกับระบบจัดเกรด 3 ระดับของจีน แผงที่ได้เกรด 3 (<60 คะแนน) มีความเสี่ยงสูงที่จะไม่ผ่านทั้งมาตรฐานจีนและไทย
- ต้องตรวจสอบ supply chain ให้ดี — โรงงานจีนที่ผลิตให้อาจต้องปรับปรุงสายการผลิตเพื่อให้ผ่านเกณฑ์ใหม่
6.2 สำหรับผู้ติดตั้งและผู้บริโภค
- ความปลอดภัยเพิ่มขึ้น — ลดความเสี่ยงไฟไหม้ ไฟฟ้าลัดวงจร จากแผงคุณภาพต่ำ
- ตรวจสอบสัญลักษณ์ มอก. — ก่อนซื้อแผง ควรขอดูใบรับรอง มอก. 61730 เล่ม 2-2567 จากผู้ขาย
- เลือกช่างติดตั้งที่มีใบอนุญาต — กระทรวงอุตสาหกรรมย้ำว่าการติดตั้งต้องดำเนินการโดยช่างที่ได้รับใบอนุญาตถูกต้อง
- ระวังผู้ประกอบการที่ไม่ได้มาตรฐาน — หากพบสินค้าที่ไม่ผ่าน มอก. สามารถแจ้งได้ที่กระทรวงอุตสาหกรรม 24 ชม.
6.3 สำหรับอุตสาหกรรมรีไซเคิลในอนาคต
นายวราวุธ ยังกล่าวว่า กระทรวงอุตสาหกรรมกำลังเร่งผลักดันให้เกิด“นิคมอุตสาหกรรมรีไซเคิลโซล่าเซลล์” เนื่องจากในอีกไม่เกิน 2 ปีข้างหน้า จะมีแผงโซลาร์เซลล์ที่หมดอายุการใช้งานเป็นจำนวนมาก ซึ่งสอดคล้องกับ กรอบคุณลักษณะสีเขียว (Green attributes) ของมาตรฐานจัดเกรดจีน
7. แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- Vincent Shaw, “China proposes PV product grading system in bid to drive industry consolidation“, pv magazine, 16 June 2026 — https://www.pv-magazine.com/2026/06/16/china-proposes-pv-product-grading-system-in-bid-to-drive-industry-consolidation/
- THE STANDARD WEALTH, “รัฐจ่อออกมาตรฐานบังคับแผงโซลาร์เซลล์ ก.ย.69 ผุดนิคมรีไซเคิล คุมเข้มซากแบต EV“, 2 มิ.ย. 2569 — https://thestandard.co/solar-ev-recycling-standards/
- INN News, ““วราวุธ”เข้ม มอก.”แผงโซลาร์เซลล์” เร่งประกาศเป็นสินค้าควบคุม” — https://www.innnews.co.th/news/news_1037151/
- OPIS, “China Adds Solar Module Quality Oversight to Regulatory Focus, Complementing Pricing and Capacity Controls“, 16 April 2026 — https://www.opis.com/resources/energy-market-news-from-opis/china-adds-solar-module-quality-oversight-to-regulatory-focus-complementing-pricing-and-capacity-controls/
- OPIS, “China’s Solar Installations Slow on Policy Pressure“, 2 September 2025 — https://www.opis.com/resources/energy-market-news-from-opis/chinas-solar-installations-slow-on-policy-pressure/
- Thai PBS, “กระทรวงอุตฯ ดัน “มอก.แผงโซลาร์เซลล์” เป็นมาตรฐานบังคับต้นปี 70” — https://www.thaipbs.or.th/news/content/506088
- IEA-PVPS, “National Survey Report of PV Power Applications in China 2024” — https://iea-pvps.org/national_survey/nsr-china-2024/
เกี่ยวกับผู้เขียน/บรรณาธิการ: บทความนี้จัดทำโดยทีมงาน NextE เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับมาตรฐานแผงโซลาร์เซลล์ที่กำลังจะมีผลบังคับใช้ สำหรับผู้ที่สนใจติดตั้งระบบโซลาร์รูฟท็อปหรือเป็นผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมพลังงานแสงอาทิตย์ หากต้องการคำปรึกษาเกี่ยวกับการเลือกแผงที่ผ่านมาตรฐาน ติดต่อ NextE ได้ที่ www.nexte.co.th
ภาพประกอบทั้งหมดใช้สัญญาอนุญาต Creative Commons จาก Wikimedia Commons: Manufacturing of solar panels โดย Eduard Yann (CC BY-SA 4.0), Rooftop solar photovoltaic installation โดย Marta Victoria (CC BY-SA 4.0), Solar panel testing, Sandia National Laboratories โดย U.S. DOE (Public Domain)
